Prawo do wizerunku modela na zdjęciach - zgody i umowy w sklepie internetowym

Head of Digital Marketing
Prawo do wizerunku modela na zdjęciach - zgody i umowy w sklepie internetowym
Prawo do wizerunku modela oznacza, że publikacja zdjęcia z rozpoznawalną osobą w sklepie, na marketplace czy w reklamie co do zasady wymaga jej zezwolenia (art. 81 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych). Wyjątek dotyczy modela, który otrzymał umówioną zapłatę za pozowanie i nie zastrzegł wyraźnie, że zgody nie udziela - ale w e-commerce i tak warto mieć pisemną umowę, która określa, gdzie, jak długo i w jakiej formie zdjęcia będą wykorzystywane. Zgoda na wizerunek dziecka pochodzi od rodziców lub opiekunów.
Zdjęcia z modelami dobrze sprzedają odzież, kosmetyki czy akcesoria, bo pokazują produkt w użyciu. Jednocześnie to grafiki, które najczęściej wracają jako problem po latach: model prosi o usunięcie zdjęć, umowa nie obejmowała reklam, a zdjęcia z sesji dla sklepu trafiły na billboard. Poniżej wyjaśniamy, co mówią przepisy, jakie zapisy zawrzeć w umowie z modelem, jak podejść do zdjęć pracowników, klientów i dzieci oraz kiedy zamiast modela wybrać inne ujęcie. To tekst informacyjny, a nie porada prawna.
[#wazne] W skrócie: rozpowszechnianie wizerunku modela na zdjęciach w sklepie internetowym wymaga zezwolenia, chyba że model otrzymał umówioną zapłatę za pozowanie i nie zastrzegł inaczej. W praktyce najbezpieczniejsza jest pisemna umowa z zakresem kanałów (sklep, Allegro i inne marketplace'y, reklamy), czasem i zgodą na obróbkę. Wizerunek dziecka wymaga zgody rodziców lub opiekunów, a zdjęcia z wirtualnymi modelami z AI trzeba na Allegro oznaczać. W Vinson planujemy sesje i grafiki z modelami tak, żeby zakres zgód pasował do kanałów sprzedaży.
Czym jest prawo do wizerunku i co mówi art. 81 prawa autorskiego?
Wizerunek to wygląd osoby utrwalony na zdjęciu, filmie czy rysunku w sposób, który pozwala ją rozpoznać. Prawo do wizerunku chroni kilka przepisów jednocześnie. Kodeks cywilny wymienia wizerunek wśród dóbr osobistych (art. 23), a ustawa o prawie autorskim w art. 81 reguluje jego rozpowszechnianie. Wizerunek, który pozwala zidentyfikować osobę, jest też jej daną osobową w rozumieniu RODO.
Zgodnie z art. 81 ust. 1 rozpowszechnianie wizerunku wymaga zezwolenia osoby na nim przedstawionej. W braku wyraźnego zastrzeżenia zezwolenie nie jest wymagane, jeżeli osoba ta otrzymała umówioną zapłatę za pozowanie. Art. 81 ust. 2 przewiduje dwa wyjątki: wizerunek osoby powszechnie znanej, jeśli wykonano go w związku z pełnieniem przez nią funkcji publicznych, oraz wizerunek osoby stanowiącej jedynie szczegół całości, takiej jak zgromadzenie, krajobraz czy publiczna impreza. Żaden z tych wyjątków zwykle nie obejmuje zdjęć produktowych, na których model prezentuje towar.
Dla sklepu oznacza to, że opłacenie modela nie zamyka tematu. Domniemanie zgody przy zapłacie za pozowanie dotyczy samego prawa do wizerunku, ale nie rozstrzyga, w jakich kanałach i jak długo możesz używać zdjęć, czy możesz je mocno przerabiać i czy wolno pokazać je w kontekście, który model uzna za naruszający jego dobra osobiste. Te kwestie najlepiej rozstrzygnąć w umowie.
Różne osoby na zdjęciach wymagają różnego podejścia:
[#chart:pgr92a]
Zgoda na wizerunek w sklepie internetowym - kto i kiedy jej potrzebuje?
Zgoda na wizerunek wygląda inaczej przy modelu zawodowym, pracowniku czy kliencie, który przysłał zdjęcie z produktem. Poniższe zestawienie pokazuje, jakie dokumenty warto mieć w każdej z tych sytuacji:
| Osoba na zdjęciu | Co warto mieć | Na co uważać |
|---|---|---|
| Model zawodowy z agencji | umowę z modelem lub agencją z zakresem kanałów i czasu | warunki agencji mogą ograniczać użycie w reklamie lub czas licencji |
| Model okazjonalny, znajomy | pisemną zgodę lub umowę, nawet przy symbolicznym wynagrodzeniu | brak dokumentu utrudnia wykazanie zakresu zgody |
| Pracownik sklepu | osobną zgodę niezależną od umowy o pracę | zasady korzystania ze zdjęć po zakończeniu współpracy |
| Klient na zdjęciu z opinii | zgodę na wykorzystanie zdjęcia w materiałach sklepu | opublikowanie opinii nie oznacza zgody na reklamę |
| Dziecko | zgodę rodziców lub opiekunów, najlepiej pisemną | wiek i sposób pokazania dziecka adekwatne do produktu |
Czy zdjęcie bez twarzy też jest wizerunkiem?
Ujęcia bez twarzy - dłonie trzymające produkt, sylwetka od ramion w dół - często pozwalają ograniczyć problem, ale nie zawsze go eliminują. O tym, czy osobę da się rozpoznać, decydują też charakterystyczne cechy: tatuaże, znamiona, fryzura, kontekst zdjęcia czy podpis. Jeśli model może zostać rozpoznany przez znajomych, bezpieczniej traktować zdjęcie jak wizerunek i mieć zgodę. Ujęcia bez twarzy mają natomiast sporą zaletę praktyczną: łatwiej je wykorzystywać w wielu ofertach i rzadziej wymagają wymiany po zakończeniu współpracy z modelem.
- Grafiki ofertowe, banery i miniatury
- Projekty pod marketplace’y i sklep
- Szybka wycena bez zobowiązań
Wycenę przygotuje Aleksandra Marecka, Head of Digital Marketing

Aleksandra Marecka
Head of Digital Marketing
Projektowanie graficzne dla e-commerce
Aleksandra i nasz zespół pomogą Ci wdrożyć to na Twoim koncie - bez zobowiązań.
- Analiza Twojego konta i obecnych działań
- Konkretny plan poprawek do wdrożenia
- Bezpłatna konsultacja – bez zobowiązań

Przeczytaj także
Więcej porad z naszej bazy wiedzy - przesuń, aby zobaczyć kolejne artykuły.
Wybierz dogodny termin w kalendarzu - bez wymiany maili w tę i z powrotem.
