Prawa autorskie do zdjęć produktowych - jak uniknąć wezwania do zapłaty za grafikę

Head of Digital Marketing
Prawa autorskie do zdjęć produktowych - jak uniknąć wezwania do zapłaty za grafikę
Prawa autorskie do zdjęć produktowych należą co do zasady do ich autora - fotografa lub grafika - albo do osoby, na którą autor przeniósł prawa. W ofercie możesz legalnie użyć zdjęcia własnego, zdjęcia, do którego nabyłeś prawa lub licencję, albo zdjęcia producenta, jeśli masz jego zgodę obejmującą sprzedaż w Twoich kanałach. Użycie cudzej grafiki bez zgody może skończyć się usunięciem oferty, zgłoszeniem naruszenia na marketplace i wezwaniem do zapłaty.
Wezwania do zapłaty za zdjęcia to dla wielu sklepów pierwsze zetknięcie z prawem autorskim. Zwykle przychodzą po latach od publikacji, dotyczą jednej grafiki skopiowanej z sieci albo zdjęcia od hurtowni, która sama nie miała praw, i zaskakują kwotą. Poniżej wyjaśniamy, kiedy zdjęcie produktu jest chronione, kto ma do niego prawa, jakie dokumenty warto mieć i co zrobić, gdy wezwanie już przyszło. To tekst informacyjny, a nie porada prawna - w konkretnej sprawie skonsultuj się z prawnikiem.
[#wazne] W skrócie: zdjęcie produktu może być utworem chronionym prawem autorskim, nawet jeśli wygląda na zwykły packshot. Bezpieczne są zdjęcia własne, zdjęcia z umową przenoszącą prawa lub licencją oraz zdjęcia producenta używane za jego pisemną zgodą. Faktura za towar nie daje prawa do zdjęć tego towaru, a na Allegro właściciel praw może zgłosić użycie zdjęć bez zgody w programie Współpraca w Ochronie Praw. W Vinson projektujemy grafiki i zdjęcia do ofert, a klient dostaje pliki razem z jasno opisanym zakresem praw.
Czy zdjęcie produktowe jest chronione prawem autorskim?
Prawo autorskie to zbiór przepisów, które chronią twórcę i jego utwór, czyli według art. 1 ust. 1 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych każdy przejaw działalności twórczej o indywidualnym charakterze, ustalony w jakiejkolwiek postaci. Ustawa wprost wymienia utwory fotograficzne wśród przykładów utworów. Ochrona powstaje z chwilą ustalenia utworu - nie trzeba niczego rejestrować ani oznaczać zdjęcia symbolem copyright.
Przy zdjęciach produktowych pojawia się pytanie, czy prosty packshot na białym tle ma indywidualny charakter. W orzecznictwie i literaturze prawniczej nie ma tu jednej odpowiedzi, a ocena zależy od konkretnego zdjęcia: wyboru kadru, światła, kompozycji, stylizacji. Z perspektywy sprzedawcy wniosek jest prosty - nie zakładaj, że cudze zdjęcie produktu jest wolne do użycia, bo wygląda na techniczne. Nawet jeśli w sporze dałoby się bronić takiej tezy, sam spór kosztuje czas, a oferta w tym czasie może być zablokowana.
Zdjęcia w ofertach pochodzą zwykle z kilku źródeł, a każde z nich wymaga innych dokumentów:
[#chart:pgr95a]
Kto ma prawa autorskie do zdjęć produktowych?
Autorskie prawa majątkowe przysługują twórcy, czyli osobie, która zrobiła zdjęcie lub zaprojektowała grafikę. To, że sesję zamówił i opłacił sklep, nie oznacza automatycznie, że sklep ma prawa. Przeniesienie autorskich praw majątkowych wymaga umowy w formie pisemnej pod rygorem nieważności (art. 53 ustawy), a umowa obejmuje tylko pola eksploatacji, które są w niej wyraźnie wymienione. Alternatywą jest licencja, czyli zgoda na korzystanie z utworu w określonym zakresie - licencja wyłączna również wymaga formy pisemnej.
Inaczej wygląda sytuacja, gdy zdjęcia robi pracownik w ramach obowiązków ze stosunku pracy. Według art. 12 ustawy pracodawca nabywa wtedy autorskie prawa majątkowe w granicach wynikających z celu umowy o pracę i zgodnego zamiaru stron, chyba że umowa stanowi inaczej. Przy współpracy z fotografem na zlecenie, z freelancerem albo z agencją zakres praw zależy od tego, co strony zapisały w umowie.
Faktura za towar to nie licencja na zdjęcie
To najczęstsze nieporozumienie w e-commerce. Kupujesz towar u producenta lub w hurtowni, a w panelu dystrybutora są gotowe zdjęcia. Faktura potwierdza zakup produktu, ale nie mówi nic o prawach do zdjęć. Jeśli dostawca udostępnia zdjęcia do sprzedaży, poproś o zgodę na piśmie - nawet w formie e-maila - z informacją, że możesz ich używać w sklepie, na marketplace'ach i w reklamach. Warto też zapytać, czy dostawca sam ma prawo udzielać takiej zgody, bo zdarza się, że hurtownia przekazuje dalej zdjęcia zrobione przez kogoś innego.
| Źródło zdjęcia | Czy można użyć w ofercie | Co warto mieć w archiwum |
|---|---|---|
| Własna sesja zrobiona przez Ciebie | tak | pliki RAW lub oryginały w pełnej rozdzielczości, daty wykonania |
| Fotograf lub grafik na zlecenie | tak, w zakresie umowy | umowa przenosząca prawa lub licencja z wymienionymi polami eksploatacji |
| Producent lub hurtownia | tak, jeśli dostawca udzielił zgody | pisemna zgoda z zakresem: sklep, marketplace'y, reklamy |
| Bank zdjęć | tak, zgodnie z licencją | licencja, numer zamówienia, warunki użycia komercyjnego |
| Zdjęcie z internetu lub innej oferty | nie, bez zgody autora | nie używaj - zrób własne lub kup licencję |
- Grafiki ofertowe, banery i miniatury
- Projekty pod marketplace’y i sklep
- Szybka wycena bez zobowiązań
Wycenę przygotuje Aleksandra Marecka, Head of Digital Marketing

Aleksandra Marecka
Head of Digital Marketing
Projektowanie graficzne dla e-commerce
Aleksandra i nasz zespół pomogą Ci wdrożyć to na Twoim koncie - bez zobowiązań.
- Analiza Twojego konta i obecnych działań
- Konkretny plan poprawek do wdrożenia
- Bezpłatna konsultacja – bez zobowiązań

Przeczytaj także
Więcej porad z naszej bazy wiedzy - przesuń, aby zobaczyć kolejne artykuły.
Wybierz dogodny termin w kalendarzu - bez wymiany maili w tę i z powrotem.
